Overdenking

We lezen verhalen.......

De bijbel is voor gelovigen, voor kerkmensen een waardevol boek, hún geloofsboek. Maar tegelijk, wat de bijbel werkelijk ís, hoe we die lezen en wat we eraan hebben, kun je in een paar woorden niet zomaar zeggen. Daar is het een te vreemd boek voor, te dik en te verscheiden. Van alles wat eigenlijk: er staan verhalen in, geschiedenissen van mensen en een volk, liederen en gebeden, brieven, gedachten over de toekomst en het gaat, in het tweede deel met name, over Jezus - over wie hij was, wat hij deed en zei en wilde, en over hoe de mensen op hem reageerden.

Voor christenen - die geloven dat Jezus ‘van God komt’, Gods Zoon is - is dat tweede deel van de bijbel, het nieuwe testament, het belangrijkst. Dat is waar het om gaat, waar ons geloven begint en weer uitkomt. Het grotere, eerste deel wordt gekleurd door dat tweede. Het wordt gelezen als voorafgaand aan en leidend naar de boodschap over Jezus, de door God beloofde redder of verlosser.

Het oude testament

Toch willen, en kunnen we dat zogenaamde oude testament niet missen. We gebruiken het in vrijwel elke kerkdienst - alleen al door er liederen uit te zingen, de psalmen. En velen van ons kennen heel wat van de geschiedenissen die daar verhaald worden, van Abraham en David en Mozes en Daniël-in-de-leeuwenkuil... Op school hoorden we die verhalen, de kinderbijbels staan er vol mee, op de televisie hebben we er films over gezien. De verhalen van het oude testament zijn mooi en spannend, soms ook wonderlijk, of wel afschuwelijk... Ze laten zich in ieder geval goed navertellen. Maar wat zeggen ze ons, eigenlijk? Wat betekenen ze, werkelijk?

In deze weken lezen we in de kerk de verhalen van Jozef, uit de begin van de bijbel, uit Genesis. Jozef is één van de zonen van Jacob, die - geliefd door zijn vader en gehaat door zijn broers - op een wonderlijke manier in Egypte terecht komt en daar, in een tijd van hongersnood, een soort onderkoning wordt naast de Farao. ‘Van slaaf tot koning’ zou je boven die Jozef-verhalen kunnen schrijven, en het zou daarmee haast een Amerikaanse droom worden... Maar dat zal niet de bedoeling zijn.

Leren van Bijbelverhalen

Bijbelverhalen zijn gewone ‘mensen-verhalen’, en zelfs ‘gewone mensen’-verhalen. Ze vertellen de levenservaringen van mensen-als-wij. Ze gaan over geboren worden en sterven, over liefde en haat, over armoede en rijkdom, over winnen en verliezen. Ze laten zien hoe mensen in een andere tijd, in een andere wereld haast reageren op wat hen overkomt, moeiten en verdriet een plek geven, erin ondergaan en dan ook weer opstaan. En heel vaak - leert de ervaring van ons lezen van die verhalen - vaak gaat dat net als bij ons tegenwoordig.

Bijbelverhalen zijn gewone-mensen-verhalen, maar tegelijk meer dan dat alleen. De bijbel noemen we wel het boek van mensen én God, of God-en-mensen. Dat wil zeggen dat het in die mensengeschiedenissen steeds uitkomt bij vragen als ‘hoe speelt God een rol in die levens?’, of ‘hoe gaan die mensen om met wat God leert en vraagt?’, of ‘hoe helpt het geloof hen in de grote of moeilijke momenten van hun levens?’... enzovoort. Uit zulke verhalen leren wij dan vandaag, in onze tijd en in onze levens, hoe het kan, of niet kan - leven als gelovige mensen in deze wereld.

Jozef

Zo lezen we dus in deze weken over Jozef. Over zijn dromen en opschepperij daarover, over zijn afgang naar Egypte, als slaaf, over hoe hij in de gevangenis komt en er ook weer uit, over hoe hij dromen kan uitleggen en hij daarmee de Farao en Egypte uit de nood redt, en zo verder. Maar veel meer dan deze menselijke levenservaringen - hoe wonderlijk ook - volgen we Jozef in zijn geloof en vertrouwen op God. Jozef stijgt boven zichzelf en zijn geschiedenis uit en wordt ‘een mens met God’ - zoals wij allemaal zijn of kunnen worden. Een lied over Jozef zingt het zo: ‘Zo houdt God door Jozefs hand ‘t volk van Israël in stand.’

Als we bijbelverhalen lezen, kunnen we meemaken hoe mensen leven met God, en hoe God met mensen is. In die oude verhalen eigenlijk niet anders dan in deze tijd. Dat maakt die verhalen zo mooi en boeiend en waardevol...

Mw. ds. N.M. Drop